دی آمونیوم فسفات

دی آمونیوم فسفات که با نام DAP نیز شناخته می‌ شود، بسته به فرمولی که با آن ساخته شده، کاربردهای مختلفی دارد. به عنوان مثال می ‌توان دی آمونیوم فسفات (18-46-00) را نام برد که برای تقویت محصولات گیاهی استفاده می‌ شود یا (21-53-00) که به تولید مخمر کمک می‌ کند. کودی مانند دی آمونیوم فسفات این اجازه را می‌ دهد تا هر نوع گیاهی بدون توجه به شرایط آب و هوایی که در منطقه آن حاکم می‌ باشد، رشد کافی داشته باشد. این کود گزینه عالی برای افزودن مواد مغذی اساسی به همه محصولات کشاورزی شما است که برای رشد بهینه آن، ضروری است. کود دی آمونیوم یک کود ایده آل برای بسیاری از محصولات زراعی مانند چغندر، گیاهان علوفه ای (علفزارها)، دانه ذرت، سیلاژ ذرت، جو دوسر، سیب زمینی، آفتابگردان، سویا و گندم است.

دی آمونیوم فسفات چیست؟

این ماده، نوعی اسید فسفریک است که شامل سه عنصر ضروری نیتروژن، فسفر و پتاسیم است. این عناصر وظیفه تامین مواد مغذی گیاهان را بر عهده دارند و به همین دلیل از آن به عنوان کود استفاده می‌ شود. با توجه به خواص فیزیکی آن، DAP یک ماده سفید دانه‌ ای با چگالی نسبی است. برای استفاده از آن به عنوان کود، لازم است آن را با آب رقیق کنید تا تمام خواص آن حفظ شود. ذرات آن به راحتی در آب رقیق می‌ شوند تا جذب آن توسط گیاه، بسیار آسان تر باشد. همچنین با توجه به ترکیباتی که در فرمولاسیون خود دارد، علاوه بر سه عنصر ضروری، ممکن است دارای مواد مغذی جزئی دیگری نیز باشد. با این حال، فرمولهای مختلفی از آن وجود دارد و هر یک از آنها برای فعالیتهای تولیدی مختلف و کشاورزی، استفاده می ‌شود.

دی آمونیوم فسفات چیست؟

فرمول شیمیایی: (NH4)2HPO4

جرم مولکولی:132.06 g/mol

دانسیته:1.62 g/cm³

%N:18

P2O5:46%

نوع کودی این ماده در فصل های پاییز و بهار مورد استفاده قرار می گیرد.کودی مناسب برای غلات زمستانی به حساب می آید و به دلیل دو عنصر ضروری نیتروژن و فسفر می تواند نقش مهمی در رشد و باروری گیاهان داشته باشد و استفاده از آن برای اغلب خاک ها مناسب می باشد.

نقش آن در کشاورزی

گیاهانی که با این کود تغذیه می شوند عبارتند از: گل آفتابگردون، ذرت، چغندر، سیب زمینی، گندم، کلزا، جو ، پسته، یونجه و…

به منظور افزایش رشد و بهره وری گیاه به خاک اضافه می شود تا مواد مغذی را تامین یا مواد مغذی موجود در خاک را برای گیاه فراهم کند. این ماده به صورت همگن روی خاک اعمال می شود و در صورتی که گیاه از کمبود شدید عنصر فسفر رنج ببرد، در نزدیکی ریشه اعمال می شود تا کمبود این عنصر را به سرعت جبران کند.

توجه: از برخورد این ماده با بذر ها به طور جدی خودداری کنید زیرا می تواند در فراریت آمونیوم خاک مشکلی پدید آورد و گیاه دچار عدم رشد و باروری شود.

استفاده از آن در خاک های خنثی و یا غنی از پتاسیم انجام شود.

در پاییز در هنگام کاشت، و در بهار هنگام جوانه زنی و یا قبل از جوانه زنی مورد استفاده قرار می گیرد. توجه نمایید که این ماده می تواند مقدار pH خاک را افزایش دهد.

مقدار مصرف دی آمونیوم فسفات رازی و نحوه استفاده از آن

مقدار مصرف این ماده با توجه به نوع محصول متفاوت است.توجه نمایید که این ماده باید در فاصله ی 5 سانتی متری نسبت به دانه به خاک اعمال شود، مگر نه می تواند به دلیل افزایش پی اچ در اطراف آن سبب ایجاد آسیب های شدید به گیاه شود.توجه نمایید که مقدار گوگرد در این ماده بسیار اندک است(حدود 1.5 درصد) و در محصولاتی که نیاز به گوگرد بیشتری دارند مانند کانولا، نمی تواند مفید باشد مگر آنکه با کود های سولفاته ای مانند آمونیوم سولفات مخلوط شود.

کود دی آمونیوم فسفات در سایز 5.5 میلی متر و به صورت گرانوله موجود می باشد. این ماده در رنگ های سفید، خاکستری و مشکی در بازار عرضه می شود. پس اگر رنگ های متفاوتی از آن را در بازار دیدید تعجب نکنید. رنگ های متفاوت می تواند ناشی تفاوت در میزان عناصر آمونیوم و فسفر موجود در آن باشد

نقش آن در مواد غذایی و محصولات خوراکی

در محصولات غذایی این ماده می تواند به عنوان تنظیم کننده ی pH، عامل مخمر،  مورد استفاده قرار بگیرد. در کیک ها استفاده از آن می تواند سبب بهبود بافت و ترکیب مواد آن شود.

سایر کاربرد ها: افزودنی در خاموش کننده های آتش، در لحیم کاری، قلع، مس، روی و برنج، ماده ی مغزی مخمر در تولید شراب

نکات نگهداری

در هنگام ذخیره سازی از پلمپ بودن کیسه اطمینان خاطر حاصل نمایید و به دمای محیط توجه نمایید. در دمای 70 درجه ی سانتی گراد به آمونیاک و مونو آمونیوم فسفات تجزیه می شود و در دمای 155 درجه ی سانتی گراد به اکسید فسفر، نیتروژن اکسید و آمونیاک تجزیه می شود

DAP در یک نگاه:

  • این ماده در گرید استاندارد حاوی 18-46-0 (نیتروژن، فسفر و پتاسیم) است. به دلیل بالا بودن غلظت نیتروژن و فسفر در این ماده ، کود فوق از محبوبیت بالایی در بین کشاورزان برخوردار است. با اعمال محصول فوق به زمین می توان pH خاک را به حدود 8.5 رساند.
  • برای تهیه 1 تن کود DAP ، تولید کنندگان از 1.5 تا 2 تن سنگ فسفات با 4/4 تن گوگرد و 2 تن آمونیاک استفاده می کنند.
  • با اعمال این ماده به خاک در ابتدا pH افزایش پیدا می کند اما بعد از مدتی باکتری ها با تجزیه ی نیترات موجود موجب اسیدی تر شدن خاک می گردند.
  • دی آمونیوم فسفات هنگامی که در مجاورت هوا قرار می گیرد چیزی در حدود 8 درصد فسفر خود را از دست می دهد
  • 1 گرم از این ماده می تواند در 1.7 میلی لیتر آب حل گردد.
  • وجود نیتروژن به شکل آمونیاک در این کود باعث می شود که جذب فسفر توسط گیاهان در خاکهای آهکی بدلیل ایجاد شرایط اسیدی در حاشیه گرانول آسان شود، همچنین هدر رفت نیتروژن آمونیاکی نسبت به نیتراتی کمتر می باشد. و از جذب بیش از حد پتاسیم جلوگیری می کند.
  • محصول فوق را می توان برای کلیه محصولات زراعی و باغی استفاده کرد. جهت اثرگذاری بهتر، این کود باید قبل از کاشت با 30 سانتی متر سطحی خاک مخلوط شود. استفاده از آن در اوایل بهار به طور عمده برای محصولات زمستانی توصیه می شود. همچنین این کود را می توان با کودهای کلرید پتاسیم و اور مخلوط کرد و استفاده نمود.

تولید

دی آمونیوم فسفات که اغلب در صنعت کشاورزی کاربرد دارد از واکنش میان آمونیاک و فسفریک اسید به دست می آید . در شکل زیر می توانید فرایند تولید این ماده را مشاهده نمایید

در ابتدا اسید فسفریک و گاز آمونیاک و مایع اسکرابر با یکدیگر مخلوط می شوند و به راکتور خنثی سازی منتقل می شوند.

هدف از این کار تشکیل دوغاب فسفات و انتقال آن به راکتور پایپ می باشد.

به منظور کاهش مقدار بخار آب در حین فرایند گرانوله شدن ، دوغاب موجود همواره با گاز آمونیاک و اسید فسفریک اضافی تغذیه می شود.

فرایند کامل تولید این ماده را به صورت شماتیک در زیر می توانید مشاهده نمایید

لازم به ذکر است که فرایند گرانوله نمودن این ماده در دمای 85 درجه ی سانتی گراد رخ می دهد

عموما آمونیوم فسفات ها از واکنش میان NH3 و H3PO4 به دست می آیند و به دو دسته ی زیر تقسیم می شوند:
(MAP(NH4H2PO4
(DAP ((NH4)2HPO4

  • NH3با H3PO4 به MAP تبدیل می شود. این ماده که اغلب به عنوان کود مورد استفاده قرار می گیرد دارای P2O5 در حدود 55 درصد و ازت در حدود 11 الی 12 درصد می باشد.
  • با افزودن مقدار بیشتری از آمونیاک DAP تشکیل می شود. این ترکیب دارای 16 الی 18 درصد ازت و 46 درصد P2O5 می باشد

تفاوت ها در تولید DAP و MAP

واکنش های تولید این دو ترکیب به صورت زیر است:
NH3 + H3PO4 ->NH4H2PO4
NH3 + NH4H2PO4-> (NH4 )2HPO4

تولید هر دوی این مواد شامل دو دسته ی خنثی سازی و گرانولیزه نمودن می باشد

در مرحله ی خنثی سازی مقدار NH3 برای تولید DAP و MAP متفاوت خواهد بود.

  • در تولید MAP مقدار نسبت NH3 به H3PO4 در مرحله ی خنثی سازی 0.6 و در مرحله ی گرانوله نمودن 1 می باشد.
  • این در حالی است که برای تولید DAP مقدار NH3 به H3PO4 در مرحله ی خنثی سازی و گرانوله نمودن به ترتیب 1.4 و 1 می باشد

کاربردها

دی آمونیوم فسفات را می توان در صنایع مختلفی به کار برد که در ادامه به انها پرداخته شده است:

مصارف کشاورزی این کود:

این کود می تواند به عنوان یک کود حاوی نیتروژن و فسفر مورد استفاده قرار بگیرد.

میزان و مقدار، زمان و نحوه استفاده از این کود :

کودهای فسفره به دلیل نقش مهمی که در مراحل اولیه رشد بخصوص ریشه دهی و پنجه دهی گیاهان دارند بنابراین در شرایط  تشخیص کمبود فسفر توسط آنالیز خاک، از این کود به مقدار لازم متناسب با حد بحرانی فسفر در خاک قبل از کشت یا همزمان با کاشت بذر استفاده می شود. به گونه ای که حدود 15 در از کل فسفر در مرحله اولیه رشد جذب می شود.

کارایی نسبی کود فسفر به عوامل زیر بستگی دارد:

  • PH خاک
  • مقدار و شکل فسفر در خاک
  • مقدار، روش و زمان مصرف کود
  • میزان نیاز گیاه به این عنصر

جهت توصیه میزان کود مصرف جهت محصولات زراعی باید قبل کاشت آنالیز خاک و برای محصولات باغی علاوه بر آنالیز خاک و کیفیت آب باید آنالیز گیاه نیز انجام شود.

توجه نمایید در صورتی که از مقدار کافی DAP استفاده نشود ریشه ها ضعیف می مانند، گیاه کوچک خواهد ماند، برگ ها به صورت سبز تیره و یا بنفش خواهند بود و بازدهی گیاه به طور کلی کاهش می یابد

اگر این کود را زودتر از زمان گزارش شده ( قبل از کشت یا همزمان با کاشت بذر) به خاک اعمال کنید، فسفر موجود با آهک و سایر عناصر مخلوط ، و اثر پذیری آن کاسته می شود.

اگر بعد از کاشت بکار رود ، روی سطح آن باقی می ماند و هیچ گونه ارزشی برای گیاه ندارد.

مزایای استفاده از کود دی آمونیوم فسفات چیست؟

مقدار مناسب نیتروژن و فسفر در این کود سبب می شود تا مقاومت گیاهان در برابر عوامل محیطی نامطلوب (خشکسالی و یخبندان) افزایش یابد و همچنین مقاومت گیاهان در برابر بیماری بیشتر شود.علاوه بر این مقدار بالای فسفر به تجمع قند در محصولات ریشه و میوه کمک می کند. مصرف این ماده در فصل های بهار و تابستان برای تسریع در رسیدن میوه ها و توت ها طرفداران زیادی دارد.

اما چرا گیاهان به فسفر نیاز دارند؟

نیتروژن و فسفر موجود در دی آمونیوم فسفات هر دو از عناصر ضروری گیاه به شمار می روند. فسفر عنصری است که تقریبا در آب بدون حرکت است و مشکلات شسته شدن با آب را ندارد اما گیاه برای جذب آن نیاز به ریشه ای سالم دارد و pH و فعالیت بیولوژیکی می تواند بر جذب آن تاثیر داشته باشد.

فسفر یکی از 17 ماده مغذی ضروری برای رشد گیاه است.که توسط هیچ ماده مغذی دیگری قابل جایگزینی نیست.

تأمین کافی  P برای رشد و نمو گیاهان مورد نیاز است. این عنصر به عنوان یک ماده مغذی اصلی طبقه بندی می شود. غلظت کل P در محصولات کشاورزی به طور کلی از 0.1 تا 0.5 درصد متغیر است.

برای گیاهان جوان ، حضور این عنصر ضروری می باشد به گو نه ای که حدود 4/3 مقدار مصرف شده در طول چرخه زندگی گیاه در سه ماهه اول عمر آن جذب می شود.

فسفر (P) برای رشد گیاه حیاتی است و در هر سلول گیاهی زنده یافت می شود. این ماده در چندین فعالیت اصلی از جمله انتقال انرژی، فتوسنتز ، تبدیل قندها و نشاسته ها ، حرکت مواد مغذی در گیاه و انتقال ژنتیک گیاهی نقش دارد.

در صورت کمبود این عنصر در گیاه، اثرات قابل توجه ازجمله ، کاهش در گسترش برگ، سطح برگ و همچنین تعداد برگ مشاهده می شود. در این زمان رشد شاخه ها بیشتر از رشد ریشه می شود. همچنین رشد ریشه به دلیل کمبود P کاهش می یابد و در نتیجه باعث رسیدن توده ریشه کمتری به آب و مواد مغذی می شود.

با اینکه ابن ماده به طور عمده از فسفر تشکیل شده است اما به دلیل دارا بودن نیتروژن در ساختار خود می تواند تا حدودی کمبود نیتروژن را نیز برای گیاهان بر طرف نماید.

اما چرا گیاهان به نیتروژن نیاز دارند؟

گیاهان سالم اغلب حدود 3 الی 4 درصد نیتروژن در بافت های خود دارند. این غلظت در مقایسه با سایر مواد مغذی بالاتر می باشد . هیدروژن، اکسیژن کزبن عناصری هستند که نقش آنچنانی ای در باروری خاک ندازند اما تنها عناصری می باشند که در غلظت های بالا تر یافت می گردند. ازت یا همان نیتروژن به دلیل آنکه عنصر اصلی تشکیل دهنده ی کلروفیل (مورد استفاده در فتوسنز) گیاهان می باشد از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

علاوه بر این ترکیب فوق عنصر اصلی تشکیل دهنده ی آمینو اسید ها (کاربرد در ساخت پروتئبن ها) می باشد. بدون پروتئین گیاهان پژمرده می شوند و می میرند. بعضی از پروتئین ها به عنوان واحد های ساختاری در سلول های گیاهی عمل می کنند و برخی دیگر نقش آنزیم دارند ، بسیاری از واکنش های بیوشیمیایی گیاه با کمک این ماده امکان پذیر است.

نیتروژن عنصر مهمی از ترکیبات انتقال دهنده ی انرژی (مانند ATP) و اسیدهای نوکلئیک مانند DNA است. با توجه به نقش این ماده در DNA این عنصر نقش ویژه ای در رشد و تکامل گیاه دارد.

بیشتر نیتروژن موجود برای خاک آلی است و در بقایای گیاهان و حیوانات موجود می باشد. این مواد در خاک پایدار هستند و یا در بدن مبکروارگانیسم ها موجود می باشد و به طور مستقیم در دسترس گیاه قرار ندارد با این حال این عنصر می تواند توسط بعضی از میکروارگانیسم ها به اشکال در دسترس تبدیل شود.

علائم کمبود فسفر در گیاهان

  • در ابتدا ، گیاه سبز تیره می شود – نوع دیگری از سبز تیره (آبی / سبز) که در صورت کمبود پتاسیم ظاهر می شود.
  • رشد قد و رشد شاخه های جانبی گیاه مهار می شود.
  • پس از 2 تا 3 هفته ، لکه های نکروز بنفش / سیاه تیره بر روی برگهای قدیمی ظاهر می شود و باعث می شود برگها ناقص باشند.
  • نکروزهای بنفش / سیاه به ساقه برگ گسترش می یابد.
  • گیاه به طور کامل گل می دهد ، اما عملکرد حداقلی دارد.

دلایل کمبود فسفر

  • محیط در حال رشد دارای pH بسیار بالا (بالاتر از pH 7) است. در چنین مواردی به دلیل اینکه ترکیبات فسفر نامحلول ایجاد می شوند ، گیاه قادر به جذب آن نیست.
  • اگر pH خاک های خیلی اسیدی باشد، از دسترس گیاه خارج می شود.
  • غلظت بالای آهن و روی در خاک مانع از جذب این عنصر توسط گیاه می شود.
  • اگز فسفر در خاک تثبیت شده باشد دیگر نمی تواند جذب گیاه شود.

بنابراین جهت رفع کمبود فسفر در گیاهان از فسفاتهای معدنی (کودهای فسفاته) استفاده کنید زیرا این مواد به راحتی قابل جذب هستند. همچنین همیشه این کودها را با خاک مخلوط نمایید.

MAP گزینه ی مناسب تری است یا DAP؟

pH یکی از گزینه های مهمی است که باید به آن توجه نمود. MAP دارای pH ای در حدود 4 الی 5 و دی آمونیوم فسفات پی اچی در حدود 7 الی 8 می باشد. همین امر یکی از عوامل تفاوت بین این دو ماده است. بنابراین در خاک های آهکی ترجیحا از MAP به جای DAP استفاده می نمایند

با این حال تفاوت های دیگری بین این دو ماده نیز وجود دارد که از اصلی ترین آن ها می توان به موارد زیر اشاره نمود:

  • مقدار نیتروژن:

مقدار عنصر نیتروژن معمولاً 10 تا 11٪ برای MAP و 18٪ برای DAP می باشد.

  • شاخص نمک:

مقدار نمک برای MAP به طور معمول حدود 30 و DAP در حدود 34 می باشد. با این حال این مقدار تفاوت، بسیار ناچیز می باشد.

  • انحلال پذیری:

میزان انحلال پذیری در دمای 20 درجه سانتیگراد برای MAP تقریبا 35 تا 40 کیلوگرم در 100 لیتر است در حالی که  میزان حلالیت برای DAP به میزان 65 تا 70 کیلوگرم در 100 لیتر گزارش شده است. انحلال پذیری بالاتر می تواند شاخص نمک در خاک و برخی مسمومیت ها را برای گیاه به همراه داشته باشد.

با توجه به موارد بالا لازم است که حتما پیش از اعمال هر نوع کودی به گیاه، آزمایش های دقیق خاکشناسی انجام شود تا از وارد شدن هر گونه آسیب احتمالی به گیاه جلوگیری به عمل آید.

از آنجایی که مقدار نیتروژن در DAP حدود دو برابر بیشتر از MAP می باشد و پی اچ قلیایی تری دارد، در هنگام اعمال به خاک های قلیایی و خنثی امکان تبخیر نیتروژن و کمبود آن در گیاه بیشتر می شود.

با توجه به تحقیقات انجلم گرفته از دست دادن نیتروژن حاصل از اعمال DAP می تواند 0 تا 20٪ بیشتر از MAP در هنگام اعمال به خاک های قلیایی و خنثی باشد

گرید خوراکی:

دی آمونیوم فسفات با گرید خوراکی E342 به عنوان یک افزودنی غذایی مورد استفاده قرار می گیرد. یکی از کاربرد های عمده ی این ترکیب در صنایع غذایی، استفاده از آن به عنوان ماده مغذی در کشت مخمر می باشد که در تولید شراب، نان و مواد دارویی مورد استفاده قرار می گیرد.

مصارف غیر کشاورزی:

  • استفاده به ‌عنوان بازدارنده آتش در مواد ساختمان‌ های چوبی، تولیدات کاغذ و پارچه
  • در تولید مخمرها اضافه کردن این محصول باعث افزایش نیتروژن موجود در مخمر و کمک به فعال شدن آن می‌کند.
  • این ماده خوراکی نیز می باشد و در تولید مکمل‌ های غذایی برای حیوانات نقش به سزایی دارد. به دلیل افزایش خواص محصولات غذایی برای حیوانات از این ماده به عنوان یک افزودنی استفاده می شود
  • شکل مایع این محصول در آتش‌سوزی جنگل‌ها به‌ صورت اسپری کردن به‌کاربرده می‌شود که این کار هم باعث مهار آتش و هم کمک به رشد مجدد گیاهان می‌شود.
  • این ماده به طور گسترده به عنوان یک عامل تخمیر و تقویت کننده مواد غذایی در صنایع غذایی مورد استفاده قرار می گیرد.
  • به طور گسترده به عنوان یک عامل بافری در تولید مواد غذایی مانند تولید کالاهای پخته شده در جهت بهبود بافت محصولات غذایی مورد استفاده قرار می گیرد. گرید خوراکی این ماده E342 می باشد. این ماده سبب بالا رفتن ارزش غذایی و بهبود کیفیت محصولات می شود

نقد و بررسی‌ها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “دی آمونیوم فسفات”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نقد و بررسی‌ها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “دی آمونیوم فسفات”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *