سدیم بنزوات

بنزوات سدیم یک نمک محلول در آب است که کاربردهای زیادی دارد. در صنایع غذایی و آرایشی به عنوان نگهدارنده جهت جلوگیری از رشد باکتری ها و قارچ ها استفاده می شود.
محصولاتی که ما در بدن مصرف می کنیم به اجزای کوچکتری به نام اسیدهای آمینه تجزیه می شوند. اسیدهای آمینه در خون افزایش می یابد، به آمونیاک تبدیل می شود و متابولیسم بدن این آمونیاک را به اوره تبدیل کرده و از طریق کلیه ها دفع می کند.
در برخی افراد این چرخه تبدیل آمونیاک به اوره به دلیل وجود آنزیم ها به درستی عمل نمی کند. در این افراد آمونیاک در خون وجود دارد که با روش های دیگر حذف نمی شود، می تواند مسمومیت خطرناکی برای فرد ایجاد کند.
قرص های بنزوات خوراکی برای بیمارانی تجویز می شود که در چرخه اوره مشکل دارند و به حذف آمونیاک از خون و تنظیم pH خون کمک می کند.
همچنین از پودر یا قرص های خوراکی بنزوات سدیم در مسمومیت های ناشی از آمونیاک در مراکز مسمومیت استفاده می شود.

شکل تزریقی بنزوات سدیم در ترکیب با فنیل استات سدیم برای تزریق وریدی در موارد حاد مسمومیت با آمونیاک و در برخی موارد برای تنظیم اختلالات چرخه اوره در مراکز درمانی استفاده می شود.

ویژگی های بنزوات سدیم
فرمول مولکولی C7H5O2Na
جرم مولی 144.1 g/mol
شکل ظاهری پودر کریستال یا گرانول سفید رنگ
حلالیت در آب 1g/2ml at 25 °C
چگالی 1.50 g/cu cm
اسیدیته ۸
نقطه جوش >450 °C to <475 °C
نقطه ذوب 436 °C

بنزوات سدیم به عنوان یک نوع ماده نگهدارنده به برخی از نوشیدنی ها، غذاهای فراوری و بسته بندی شده و محصولات مراقبتی با هدف افزایش طول عمر و جلوگیری یا به تاخیر انداختن فساد میکروبی، آنزیمی و شیمیایی آنها اضافه می شود. سوربات پتاسیم نیز از دیگر مواد نگهدارنده است که بیشتر بر کپک ها و مخمرها تاثیر دارد ولی بر باکتری ها اثر کمتری میگذارد. بنزوات سدیم به صورت پودر کریستالی بدون بو است که از ترکیب بنزوئیک اسید و سدیم هیدروکسید حاصل می شود. لازم به ذکر است بنزوئیک اسید خود به تنهایی یک ماده نگهدارنده است ولی ترکیب آن با هیدروکسید سدیم به حل شدن آن در محصولات کمک میکند.

سدیم بنزوات ترکیبی است که به صورت مصنوعی سنتز می شود ولی خود بنزوئیک اسید به عنوان یک ترکیب طبیعی در برخی گیاهان مانند دارچین، گوجه فرنگی، توت، سیب و آلو وجود دارد. علاوه براین برخی از باکتری ها همزمان با تخمیر محصولات لبنی همچون ماست بنزوئیک اسید آزاد میکنند. گفتنی است بنزوات سدیم باکتری ها و قارچ ها را از بین نمی برد بلکه تنها مانع فعالیت آنها می شود. در کنار کاربرد بنزوات سدیم برای محصولات غذایی فراوری شده از این ترکیب در برخی داروها، محصولات آرایشی و بهداشتی و حتی محصولات صنعتی استفاده می شود.

 

سدیم بنزوات را به چه روشی می‌توان تولید کرد؟

همان طور که در بالا به آن اشاره کردیم، بنزوات سدیم از ترکیب شدن اسید بنزوئیک و سود سوزآور حاصل می شود. در واقع واکنش خنثی سازی اسید بنزوئیک، بنزوات سدیم را نتیجه می دهد. بنابراین در طبیعت نمی توان بنزوات سدیم را پیدا کرد اما حل شدن این نمک در آب، اسید بنزوئیک را حاصل می کند.
برای تولید بنزوات سدیم دو روش صنعتی وجود دارد. در فرآیند اول از اکسید کردن تولوئن توسط نیتریک اسید می توان به اسیدبنزوئیک دست پیدا کرد. در فرایند دوم نیز با هیدرولیز بنزوتری کلرید و افزودن اسید معدنی به آن می توان اسید بنزوئیک تولید کرد. در نهایت با افزودن سود به اسید بنزوئیک حاصل از این دو فرایند می توان به بنزوات سدیم را به دست آورد.

کاربردهای سدیم بنزوات

• محصولات غذایی و نوشیدنی ها:
می توان گفت بنزوات سدیم اولین افزودنی غذایی است که سازمان غذا و داروی امریکا (FDA) مجوز آن را صادر کرده است و همچنان طیف وسیعی از کاربردها را شامل می شود. این ترکیب از رشد باکتری ها و میکروب های مضر موجود در مواد غذایی جلوگیری کرده و به ویژه در محصولات غذایی با PH اسیدی موثر هستند.
بنزوات سدیم به دلیل دارا بودن اثر ضدمیکروبی بر مخمرها و باکتری ها، از مواد غذایی در برابر باکتری ها محافظت کرده و از فاسد شدن این محصولات جلوگیری میکند. این ترکیب شیمیایی از طریق متعادل کردن سطح PH در محصولات باعث افزایش اسیدیته مواد غذایی می شود و از آنجا که در چنین محیطی قارچ ها نمی توانند رشد و تکثیر یابند، محافظ و نگهدارنده مواد غذایی در مقابل آنها است.
نوشیدنی های مصرفی در رژیم غذایی روزانه مردم به عنوان یکی از محصولات غذایی، خطر آلودگی با میکروارگانیسم ها را دارند. گاهی تولیدکنندگان برای جلوگیری از فاسد شدن محصولات و تغییر در عطر و طعم آن به جای رعایت کردن سیستم های مدیریت محیطی و بهداشتی، افزودن مواد نگهدارنده همچون اسید بنزوئیک و نمک آن یعنی بنزوات سدیم را ترجیح میدهند. اغلب بنزوات سدیم به محصولات غذایی با خاصیت اسیدی اضافه می شود تا طعم آن ها را بهبود دهد. ازجمله این غذاها می توان به مربا، سس سالاد، آب میوه و حتی ترشی ها اشاره نمود.

• داروسازی:
علاوه بر محصولات غذایی در داروسازی نیز به عنوان نگهدارنده کاربرد دارد. می توان از آن برای روان کردن برخی قرص ها، صاف و شفاف کردن سطح آن ها استفاده نمود.
یکی از مشکلات مرتبط با دهان و دندان، التهاب لثه نام دارد. عامل اصلی ایجاد این التهاب، پلاک دندانی است و تمیز کردن سطوح دندان یکی از روش های درمان و پیشگیری از التهاب لثه است. بدین منظور پزشکان استفاده از دهان شویه را توصیه می کنند که این مواد اغلب شامل سدیم بنزوات هستند.
• آرایشی و بهداشتی:
از این ترکیب به عنوان ماده نگهدارنده در محصولات آرایشی و بهداشتی مانند انواع محصولات موجود برای مو، خمیر دندان و دهان شویه استفاده می شود.
• کاربرد در صنعت:
از بنزوات سدیم نیز در صنعت به طور گسترده و با هدف جلوگیری از خوردگی فلزات استفاده می شود. همچنین به عنوان استابلایزر در پردازش عکس و نیز بهبود قدرت و استحکام برخی از محصولات پلاستیکی کاربرد دارد.
بنزوات سدیم را می توان در مواد آتش بازی پیدا کرد. این ترکیب در این مواد از طریق فشرده شدن و آتش گرفتن، باعث ایجاد صدای سوت می شود. در نهایت برخی از این ترکیب برای بهبود در قوام پلاستیک ها و یا تثبیت در فرایند عکاسی استفاده می کنند.


بنزوات سدیم برای سلامتی خطر دارد یا خیر؟

در رابطه با خطر این ماده در سلامتی اختلاف نظر وجود دارد. برخی بنزوات سدیم را ماده ای بی خطر معرفی میکنند درحالی که عده ای آن را عامل سرطان، بیش فعالی کودکان و دیگر مشکلات سلامتی میدانند. با توجه به اینکه مقدار بنزوات سدیم استفاده شده در محصولات به مقدار کم و بسیار ناچیز است، بعید به نظر می رسد تاثیرات مضری بر بدن داشته باشد. حتی گفته شده است که بنزوات سدیم به تنهایی نمی تواند در روال طبیعی بدن اختلال ایجاد کند، درنتیجه می بایست تحقیقات بیشتری در زمینه شرایط ایجاد اختلال انجام شود.
بنزن ماده ای شیمیایی است که احتمال ابتلا به سرطان را افزایش میدهد. بنزوات سدیم در ترکیب با اسید آسکوربیک، بنزن تولید میکند؛ بنابراین وجود بنزن حاصل از ترکیب بنزوات سدیم با اسید اسکوربیک موجود در برخی نوشیدنی ها نگران کننده است. توصیه می شود محصولاتی که شامل این ترکیبات هستند در معرض گرما، نور و حرارت قرار نگیرند زیرا در این شرایط تجزیه شده و بنزین تولید میشود.

 ساختار شیمیایی بنزوات سدیم
بنزوات سدیم نمکی از اسید بنزوئیک با فرمول شیمیایی (NaC7H5O2) است. شکل ظاهری این ترکیب به صورت جامد سفید پودری، دانه ای یا کریستالی است. با ترکیب بنزوات سدیم با آب، شکل فعال آن به اسید بنزوئیک تبدیل می شود که از مواد غذایی محافظت می کند. این ماده به طور طبیعی در میوه هایی مانند آلو، زغال اخته و سیب نیز یافت می شود. بنزوات سدیم در صنایع غذایی با نام E211 نیز شناخته می شود.

ساختار مولکولی بنزوات سدیم

تولید بنزوات سدیم
اسید بنزوئیک مورد نیاز برای فرآیند سنتز بنزوات سدیم با استفاده از دو روش زیر بدست می‌آید:

اسید بنزوئیک در طی اکسیداسیون تولوئن توسط اسید نیتریک به دست می آید.
همچنین در روشی دیگر با هیدرولیز بنزوتری کلراید و افزودن اسید معدنی به آن اسید بنزوئیک را سنتز می کنند.
در طی یک واکنش اسید-باز، اسید بنزوئیک با هیدروکسید سدیم واکنش می دهد. بنزوات سدیم و آب محصول این واکنش هستند. در نهایت، واکنش به شرح زیر است:

C7H6O2 + NaOH → NaC7H5O2 + H2O

بنزوات سدیم در آب محلول است و یون سدیم و یون بنزوئیک اسید از حل شدن این ترکیب در آب به دست می آید.

مکانیسم اثر بنزوات سدیم
به طوری که می گویند اسید بنزوئیک از حل کردن بنزوات سدیم در آب به دست می آید و سپس جذب سلول ها می شود. این مکانیسم، و در واقع فرآیند حفظ محصولات، تشخیص می دهد که تخمیر بی هوازی گلوکز توسط فسفوفروکتوکیناز تا حد زیادی کاهش می یابد (تا 95٪) زمانی که pH سلول به 5 یا کمتر می رسد. ذکر این نکته ضروری است که بنزوات سدیم با افزایش اسیدیته غذا از فساد آن جلوگیری می کند و در نتیجه از تکثیر و رشد باکتری ها و قارچ ها در این PH جلوگیری می کند.

کاربردهای بنزوات سدیم

بنزوات سدیم در صنایع مختلف دارویی، غذایی و آرایشی استفاده می شود که در زیر به برخی از آنها اشاره می شود:

به عنوان یک ماده نگهدارنده و ضد قارچ برای جلوگیری از فساد و رشد کپک ها، قارچ ها و عوامل میکروبی در نوشیدنی ها و غذاهای اسیدی مانند سس سالاد، مربا، چاشنی ها و غیره استفاده می شود.
در ترکیب محصولات آرایشی و بهداشتی مانند محصولات پوستی و خمیردندان به منظور افزایش ماندگاری محصولات و جلوگیری از رشد عوامل بیماری زا
در صنایع شوینده مانند ماشین ظرفشویی و محصولات شوینده فرش
در صنعت داروسازی به عنوان نگهدارنده در تولید شربت سرفه
در پزشکی برای درمان بیماری های مختلف از جمله اسکیزوفرنی، ام اس و غیره
به عنوان درمانی برای اختلالات چرخه اوره و کاهش سطح آمونیاک خون
بازی مواد آتش
صنعت پلاستیک برای افزایش قوام و بهبود کیفیت محصولات
به عنوان یک عامل تثبیت کننده در عکاسی
برای جلوگیری از خوردگی در خنک کننده موتور خودرو
در داروسازی برای صاف کردن، صاف کردن و تمیز کردن سطح قرص ها استفاده می شود
در یک فرمول خوراکی برای مفهوم و درمان التهاب لثه
استفاده از قرص های بنزوات سدیم خوراکی برای اهداف دارویی و سم زدایی آمونیاک
عوارض جانبی رایج بنزوات سدیم

لازم به ذکر است که طبق تحقیقات انجام شده یک سری موارد و عوارض ناشی از مصرف نمک بنزوات سدیم در بدن انسان وجود دارد که در زیر به آنها اشاره می شود:

ارائه
از دست دادن اشتها
پر استرس
عکس العمل های آلرژیتیک
اختلال کمبود توجه بیش فعالی
این عوارض جانبی هنگام مصرف غذا و نوشیدنی های حاوی ماده نگهدارنده بنزوات سدیم رخ می دهد. در نتیجه بهتر است مصرف این مواد را محدود کرده و از غذاهای حاوی مواد طبیعی بیشتر استفاده کنید.

ترکیب بنزوات سدیم با اسید اسکوربیک (ویتامین C) موجود در غذاها و نوشیدنی ها، ماده خطرناک بنزن را تشکیل می دهد که بسیار مضر و سرطان زا است. شرایط مختلف مانند گرما، نور و ماندگاری طولانی محصولات امکان تشکیل بنزن را افزایش می دهد. با این حال، FDA بر اساس تحقیقات انجام شده تا به امروز، سطوح پایین بنزن در نوشیدنی ها را ایمن و قابل اعتماد می داند. در انگلستان، بنزوات سدیم در نوشابه ها با سوربات پتاسیم جایگزین شده است.

MSDS بنزوات سدیم
این ماده شیمیایی موجود در محصولات دارویی نباید با محصولات اسیدی ترکیب شود، زیرا ممکن است باعث تولید مواد شیمیایی مضر برای بدن انسان شود.

بنزوات سدیم توسط سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA) یک افزودنی غذایی ایمن در نظر گرفته می شود.
بنزوات با اسید اسکوربیک در نوشابه های گازدار بنزن تشکیل می دهد که ماده ای بسیار خطرناک و سرطان زا است.
بنزوات سدیم می تواند باعث تحریک مجاری تنفسی و سرفه شود.
اگر بلعیده شود باعث تهوع، استفراغ و درد شکم می شود. در این صورت فورا به پزشک مراجعه کنید.
تماس این ماده با پوست و چشم باعث تحریک آنها و عوارضی مانند سوزش چشم و بثورات پوستی می شود.
بنابراین هنگام استفاده از بنزوات سدیم از ایمنی مناسب مانند دستکش لاتکس و عینک ایمنی استفاده کنید. همچنین از قرار گرفتن در معرض طولانی مدت و استنشاق سدیم خودداری کنید

نقد و بررسی‌ها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “سدیم بنزوات”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نقد و بررسی‌ها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “سدیم بنزوات”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *