سولفات آهن

سولفات آهن به عنوان یک کود کشاورزی به همراه مواد کمک تجزیه آن یعنی گوگرد و باکتری تیوباسیلوس برای رشد گیاهان و رفع کمبود آهن ضروری است. استفاده از کود سولفات آهن به عنوان ریزمغذی کشاورزی برای بسیاری از موارد حیاتی گیاهان نظیر تولید کلروفیل که منجر به رفع زردی گیاهان می شود و نیز به بهبود فرایند فتوسنتز کمک می کند ضروری است. همچنین آنزیم های آهن دار مثل سیتوکروم برای تنفس گیاهان بسیار با اهمیت می باشد. عنصر آهن در کود سولفات آهن به صورت دو ظرفیتی Fe+2 که بهترین حالت قابل جذب برای گیاهان است.

سبزی گیاهان و انجام فرایند فتوسنتز توسط کلروفیل که موجب گلدهی و افزایش محصول می شود نیازمند استفاده از کود آهن است. کمبود آهن موجب زردی و رنگ پریدگی برگ ها شده و این زردی در بین رگبرگ ها و مخصوصا در برگ های جوان با وضوح بیشتری قابل مشاهده است. عنصر آهن فراوان ترین عنصر فلزی در خاک است که تقریبا در همه جای کره زمین یافت می شود. ولی وجود برخی عوامل سبب می گردد که گیاهان از دسترسی به این ماده و جذب آن دور بمانند. آهکی و قلیایی بودن خاک کشاورزی مهم ترین دلیل عدم دسترسی گیاهان به آهن و سایر ریز مغذی ها است. روش های اشتباه در کشاورزی نظیر آبیاری سنگین و کود دهی غیر اصولی سبب کاهش تنفس خاک و افزایش غلظت بی کربنات می شود که این عامل برای گیاهان زیان آور است.

کود سولفات آهن ۲ ظرفیتی Iron(II) sulfate با فرمول FeSO4 به شکل کریستال های سبز رنگ و کمی آبدار می باشد. با توجه به اینکه پایدار ترین حالت آن دارای هفت مولکول آب است به نام سولفات آهن ۷ آبه نامیده می شود ولی روش هایی برای خشک کردن این محصول به صورت تک آبه نیز وجود دارد که آن را تبدیل به کود سولفات آهن پودری می نماید. نوع دیگری از این محصول نیز قابل تولید است که کاملا خشک و زرد رنگ بوده و از نظر فرمول شیمیایی به صورت Fe2(SO4)3 است. این ماده سولفات آهن ۳ ظرفیتی بوده Iron(III) sulfate وبا نام فریک سولفات شناخته می شود.

سولفات آهن | Ferric Sulfate

فرمول شیمیایی سولفات آهن :  Fe2(SO4)3

سولفات آهن کریستال خلوص  %18

سولفات آهن  پودری خلوص  %20

سولفات آهن 3 ظرفیتی %31

نام‌های دیگر : زاج سبز

بسته بندی سولفات آهن: کیسه 25 کیلو گرمی، پالت یک تنی

زاج سبز- ریز مغذی

زاج سبز یا ویتامین خاک و گیاه

سولفات آهن چیست؟

یکی از ریزمغذی‌های مهم، مفید و ضروری کشاورزی

فرمول شیمیایی سولفات آهن کریستال: FeSO4.7H2O با خلوص  18%

فرمول شیمیایی سولفات آهن  پودری: FeSO4.H2O   با خلوص   20%

وجود آهن (Fe) در ایجاد و نگهداری کلروفیل و تولید کربوهیدرات‌ها حیاتی بوده و فقدان آن در گیاهان، باعث از بین رفتن کلروفیل و در نتیجه زردی برگ‌ها و کاهش فتوسنتز می شود.

سولفات آهن و ویژگی های این ریز مغذی کشاورزی:

عوارض ناشی از کمبود این ریز مغذی در اغلب محصولات اکثر مناطق ایران به فراوانی قابل مشاهده است. مصرف زاج سبز به عنوان کود به همراه گوگرد و باکتری تیوباسیلوس باعث بهبود شرایط تغذیه‌ای گیاهان شده و در طولانی مدت می تواند کمبود آهن را برطرف سازد.

سولفات آهن یا ریز مغذی زاج سبز برای برطرف کردن زردی برگ‌ها، افزایش کلروفیل و فتوسنتز گیاه بسیار مؤثر است و کارایی مهمی دارد.

آهن به طور طبیعی در آنزیم گیاهان وجود دارد. حضور آهن برای تولید کلروفیل حیاتی است زیرا کمبود آن باعث زردی برگ‌ها می گردد. آنزیم های آهن دار به ویژه سیتوکروم ها در تنفس گیاه نقش مهمی دارند.

لازم به ذکر است که عنصر آهن به صورت فرو (Fe+2) توسط گیاه جذب می شود. با وجود اینکه این عنصر در خاک فراوان است علائم کمبود آن به وفور گزارش شده است. در خاکهای اسیدی و قلیایی این کمبود به علت فقدان آهن محلول بروز می نماید. علاوه بر این، مقدار بیش از حد عناصر دیگری مانند منگنز، فسفر، مس، روی و نیکل در خاک ممکن است منجر به کمبود آهن گردد.

آهن یکی از عناصر حیاتی برای رشد همه گیاهان می‌باشد و علاوه بر تشکیل کلروفیل و بالا بردن سبزینگی گیاه باعث افزایش رشد، گلدهی و باردهی محصول می گردد. در صورت کمبود آهن در سلولهای برگ، کلروفیل به مقدار کافی تولید نمی‌شود و در نتیجه برگ ها به تدریج رنگ پریده تر به نظر می‌‌رسند. در این صورت کل سطح برگ (به جز رگبرگ ها) زرد رنگ می‌شود. لازم به ذکر است که این علائم ابتدا در برگ های جوان و قسمت های بالای ساقه مشاهده می‌شود و به تدریج کل گیاه را در بر می‌گیرد.

چگونگی استفاده از ریز مغذی سولفات آهن در کشاورزی:

در زمین های کشاورزی، ریز مغذی زاج سبز از طریق جایگذاری (چالکود) در عمق خاک و محلول پاشی قابل استفاده است. علاوه بر این، در خاکهای سبک این ریز مغذی به هنگام آبیاری نیز می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد.

نکته: 
استفاده از این ماده به صورت یک تا دو سال در میان، از کمبود این عنصر حیاتی جلوگیری می نماید و مصرف بیش از اندازه آن توصیه نمی گردد.
لازم به ذکر است که مصرف این ریز مغذی به همراه کود حیوانی خصوصاً در محدوده ریشه باعث افزایش کارایی آن می شود.

احتیاط:

به هنگام گل دهی و اوایل دوره شکل گیری میوه نباید زاج سبز را محلول پاشی نمود.

کاربرد:

تولید انواع کود کشاورزی

تولید ریز مغذی های ترکیبی برای زمین و باغات کشاورزی

این ریز مغذی را به دو صورت زاج سبز آبدار با هجده درصد آهن و زاج سبز خشک با بیست درصد آهن کاملاً محلول در آب تولید و به صورت کریستاله و پودری عرضه می نمائیم.

بسته بندی : کیمیا پارس شایانکار کود سولفات آهن را به صورت پودری، خشک و کریستال نم دار ، در کیسه های 25 کیلوگرمی عرضه می نماید.

توصیه: استفاده از هر نوع کود برای اصلاح و تقویت خاک زمین زارعی و باغات را بر اساس نتیجه آزمون خاک و صرفاً با نظر کارشناسان مجرب و مهندسین سازمان جهاد کشاورزی منطقه خود انجام دهید.

خواص و ویژگی ها

فروس این محصول شامل رنج وسیعی از نمک ها با فرمول FeSO4·xH2O می باشد که x  می تواند مقادیر مختلفی داشته باشد. نام های دیگر این ترکیب شامل موارد زیر می باشد.

  • FERROUS SULFATE
  • Iron(II) sulfate
  • Iron sulfate
  • Iron(2+) sulfate
  • Ferrosulfate
  • Copperas
  • Iron sulphate
  • Ferrous sulfate anhydrous
  • Combiron

گونه ی هیدراته ( آبدار ) ، برای کاربردهای پزشکی و در درمان کم خونی و هم چنین در کاربردهای صنعتی استفاده می شود. بر اساس لیست دارو های ضروری  سازمان بهداشت جهانی یا WHO این ماده یکی از ضروری ترین دارو ها برای سلامتی است.

خصوصیات فیزیکی و شیمیایی

یک ترکیب معدنی با فرمول شیمیایی  (FeSO4) شامل 20 درصد آهن است، این ماده در صنایع مختلفی از جمله کشاورزی، داروسازی، غذایی و آزمایشگاهی کاربرد فراوانی دارد. این ترکیب در صنعت کشاورزی به دلیل وجود دو عنصر مورد نیاز گیاهان به عنوان کودی حاوی 20 درصد آهن و 12 درصد گوگرد جهت رفع نیاز گیاهان به این عناصر در صورت نیاز استفاده می­ شود.

از ویژگی های این کود می توان به حلالیت بالا، و قابل استفاده در خاکهای با pH اسیدی تا خنثی اشاره نمود.

فرمول شیمیایی FeSO4
جرم مولکولی 151.908 g/mol
دانسیته 2.84 g/cm3
حلالیت محلول در آب
حلالیت در آب 256 g/l
شکل ظاهری پودر خشک، جامد کریستالی، مایع

روش تولید

  • قبل از آبکاری و روکش ورقه های فولادی را از مخزن های اسید سولفوریک عبور می­دهند سپس سولفات آهن به عنوان محصول جانبی تولید می ­شود.
  • روش دوم که یک روش تجاری جهت تولید این ترکییب می­باشد اکسیداسیون پیریت است.

2 FeS2 + 7 O2 + 2 H2O → 2 FeSO4 + 2 H2SO4

سولفات آهن 7 آبه

این ماده به صورت 7 آبه (FeSO4.7H2O) یکی از شکل های محبوب این محصول است که کاربردهای آن را می توان به صورت زیر بیان کرد :

کشاورزی : به عنوان آفت کش برای کنترل سیاه شدن گندم ، لکه سیب ، پوسیدگی میوه و به عنوان کود سولفات آهن برای حذف قارچ و خزه از محل نگهداری مواد غذایی  استفاده می شود

پزشکی : منقبض کننده موضعی ، ضد کم خونی و مقوی کننده خون

صنایع غذایی : فروش سولفات هفت آبه گرید خوراکی به عنوان افزودنی و مکمل غذایی استفاده می شود

در ادامه به شرح مهمترین کاربردهای این ماده در صنایع مختلف خصوصا کشاورزی (به عنوان کود) اشاره خواهیم کرد :

کاربردهای صنعتی

این ماده در صنعت ، به عنوان پیشران برای سایر ترکیبات آهن دار استفاده می شود. از آنجایی که یک کاهنده بسیار قوی است،  برای کاهش کرومات در سیمان و کم کردن میزان درصد کروم (ترکیب سمی)  استفاده می شود. در صنایع نساجی برای تثبیت رنگ نیز به کار برده می شود. در گذشته از آن  در صنایع چرم سازی و به عنوان جایگزین برای جوهر نیز استفاده می شده است. . فروش این ماده به عنوان کود ، خوراک دام ، در کاتالیست ها ، مکمل های غذایی برای بدن ، محصولات مراقبت گیاهی ، پرکن ها ، خمیر مجسمه سازی ، چسب ها  و برای تصفیه آب مورد استفاده قرار می گیرد.

استفاده در کشاورزی (کاربری به عنوان کود)

کود سولفات آهن از جمله ترکیباتی است که به وسیله آن کمبود آهن در خاک و گیاه جبران می شود و کاربرد زیادی در مراقبت گیاه دارد . این نوع از کود برای مصرف خاکی و محلول پاشی روی برگ گیاهان مورد استفاده قرار می گیرد و از نظر اقتصادی به صرفه می باشد. ترکیب دیگری که برای تامین Fe مورد نیاز استفاده می شود کی لیت آهن است که در ادامه معرفی شده اند .

همچنین آزمایشات نشان داده كه كاربرد خاكی سولفات  آهن (H2SO4) بدلیل شرایط اسیدی منطقه ریزوسفری گیاه ایحاد می کند، باعث افزايش قابليت دسترسی آهن و حذف كلروز در گیاهان و افزايش دسترسي به P در برخي از خاك هاي آهكي مي شود.

کلاته های آهن

کلاته ها ترکیباتی هستند که یون های فلزی مانند Fe ، روی و مس را پایدار می کنند و از اکسید شدن و رسوب آنها جلوگیری می کنند. کی لیت های آهن شامل ترکیبات زیر هستند :

1) یون های Fe3+

2) کمپلکس ها مانند EDTA  (ادتا دو سدیم)، DTPA ، EDDHA ، آمینو اسیدها ، اسیدهای هیومیک و فولویک ، سیترات

3) یون های سدیم یا امونیوم

نقش آهن موجود در کود های این محصول

با آنکه مقدار این عنصر در خاک زیاد است اما کمبود آهن یکی از فاکتورهای محدود کننده رشد گیاهان است که این عامل بدلیل قابلیت دسترسی بسیار کم این عنصر برای گیاهان می ­باشد.

گیاهان این عنصر را بیشتر به صورت فروس (Fe2+) جذب می­ کنند با آنکه مقدار بیشتر این عنصر در خاک به صورت فریک (Fe3+) می ­باشد. شکل فروس نسبتا حلال می باشد اما بسرعت به شکل فریک تبدیل و سپس رسوب می ­کند و از دسترس گیاه خارج می­ شود. این عنصر در خاکهای آهکی با pH بالاتر 7 به سرعت با ترکیبات فسفاته ، کربنات ها، کلسیم ، منیزیم و هیدرواکسیدها واکنش داده و به شکل نامحلول تبدیل و از دسترس گیاه خارج می­ شود.

مکانیسم جذب در گیاهان

جذب این عنصر در گیاهان بیشتر توسط ریشه های جوان و موی صورت می گیرد بنابراین حفظ سیستم ریشه­ های فعال ضروری است و هر عاملی که در رشد ریشه دخالت کند می تواند در جذب آهن اختلال ایجاد کند.

گیاهان این عنصر را از طریق مکانیسم های مختلفی جذب می­ کنند.

مکانیسم کلاته کردن در این مکانیسم گیاهان از طریق آزاد کردن ترکیبات سیدروفور باعث افزایش حلالیت و جذب آهن توسط ریشه می­ شوند.

مکانسیم آزاد کردن پروتون (H+) توسط ریشه که باعث کاهش pH ناحیه ریزوسفر و افزایش حلالیت ترکیبات Fe و سپس جذب می­ شود.

همچنین نوع کود نیتروژنی در جذب آهن توسط گیاه بسیار مهم است.

نقش این عنصر در گیاهان

از آنجا که این عنصر در گیاه در ساخت کلروفیل و فعالیت آنزیم سیتوکروم نقش دارد بنابراین در صورت کمبود، علائم بیشتر در سطح برگهای جوان به صورت زردی و یا کلروز بین رگبرگی مشاهده می­شود.زمانی که این علائم در گیاهان مشاهده می­ شود می­ توان طی یک دوره کوتاه از طریق محلول پاشی آن را رفع نمود در صورتی که بهترین راهکار پیشگیری قبل از ظهور علائم از طریق انجام آنالیزهای خاک و گیاه می­ باشد چون در صورت بروز علائم کمبود حتی بعد از رفع  آنها محصول کاهش عملکرد خواهد داشت.

بطور کلی گیاهان در خاک آهکی با بافت درشت و مقدار مواد آلی کم در مناطق سرد مستعد کمبود آهن هستند. مطالعات نشان داده است که مصرف مقدار کمی از مواد مغذی ، به ویژه روی ، آهن و منگنز که توسط محلول پاشی شاخ و برگ استفاده می شود ، عملکرد محصول را به میزان قابل توجهی افزایش می دهد. در میان ریز مغذی ها ، تغذیه آهن می تواند بر حساسیت گیاهان به تنش خشکی تأثیر بگذارد. علاوه بر این ، استفاده از نمک آهن در خاک از جمله سولفات آهن ، کمبود این عنصر را در گیاهان جبران می کند و از کاهش عملکرد محصول جلوگیری می کند.

مقدار، زمان و نحوه مصرف این کود

جهت رفع نیاز گیاهان به این عنصر می­ توان از منابع مختلفی از جمله کلات های آن و کود سولفات آهن استفاده نمود. این ماده در مقایسه با کلاته ها از نظر اقتصادی به صرفه و قابل استفاده در اکثر خاک ها می­ باشد در صورتی که کلاته ها در شرایط pH مختلف متفاوت می­ باشند.

یک روش مناسب جهت جلوگیری از بروز کلروز ناشی از کمبود Fe در خاک های آهکی در درختان مرکبات پیوند زدن آنها با پایه های متحمل به شرایط آهکی می­باشد.

از این ترکیب علاوه بر وجود آهن که از آن به عنوان کود استفاده می شود. به عنوان سم جهت از بین بردن علف هرز موجود در چمن زارها نیز استفاده می شود. همچنین باعث مقاومت گیاهان در برابر سرما و بیماری می شود.

این ترکیب به صورت صورت خشک  (مصرف خاکی) یا  محلول  (محلول پاشی) استفاده شود.

این ماده در صورت تشخیص کمبود توسط متخصص به کمک آنالیزهای خاک، آب و گیاه هر دو الی سه سال یکبار مصرف می­ شود.

تحقیقات نشان داده که استفاده از این کود به صورت محلول پاشی شاخ و برگ برای درختانی ازجمله کیوی ، مرکبات ، هلو ، انگور و … باعث بهبود کیفیت و اندازه میوه ها می شود. اما باید در نظر داشت که استفاده از این کود تنها به صورت محلول پاشی نمی تواند کلروز ایجادد شده براثر کمبود را به طور کامل رفع نماید.

میزان مصرف این ماده برای بعضی محصولات در جدول زیر درج شده است:

محصول میزان کود سولفات آهن مورد نیاز کیلوگرم در هکتار زمان مصرف و نحوه مصرف
گندم آبی 5 در هزار این کود را در فاز های پنجه دهی و ساقه دهی  به صورت محلول پاشی
ذرت 5 -3 در هزار میزان برداشت آهن توسط ذرت برابر 2130 گرم برای 9.5 تن در هکتار می­ باشد 

این مقدار کود را به صورت محلول پاشی در مرحله 7- 6 برگی می­توان استفاده کردافزودن این که به خاکهای آهکی به صورت مصرف خاکی کارای مناسبی ندارد. بنابراین برای رفع کمبود این عناصر از روش محلول پاشی استفاده می ­شود.

در صورت مشاهده کمبود در کلزا باید

کلزا 4 در هزار این کود را بلافاصله با غلظت 4 در هزار در 3 -2 نوبت به فاصله 15 استفاده نمود.
نخود 50 کیلوگرم در هکتار برای نخود این کود را به دو روش می­توان مصرف نمود 

مصرف به صورت محلول پاشی با غلظت 5 –2 در هزار در سه نوبت مرحله ساقه دهی، قبل از گل دهی و قبل از پرشدن غلاف ها

مصرف به صورت خاکی به میزان 50 کیلو در هکتار

یونجه و شبدر 30 کیلوگرم  در هکتار این مقدار قبل از کشت در صورت تشخیص کمبود توسط آنالیز خاک مصرف شود.

 چرا از ترکیبات آهن دار برای چمن استفاده می شود؟

فروش این ماده به دلیل فواید زیادی که دارد در مراقبت از گیاهان مختلف ( به عنوان مثال چمن ) به صورت گسترده مورد استفاده قرار می گیرد . مهمترین فواید این افزودنی به شرح زیر هستند :

  • کمک به سر سبزی چمن بدون آنکه رشد چمن را بیش از اندازه زیاد کند
  •  بدون اینکه نیاز به استفاده از کود های نیتروژنی باشد کمک می کندچمن ظاهر زیبایی داشته باشد
  • کاهش ph  خاک هایی که بسیار قلیایی هستند
  • کنترل ازدیاد علف های خودرو
  • بهبود سلامت چمن

تست خاک

قبل از اضافه کردن هر گونه مواد شیمیایی به خاک باید تست صورت گیرد. این آزمایش پیش از استفاده از این مواد شیمیایی برای تمام محدوده خاک برای تعیین دقیق pH  و تعیین محتوای مواد آلی صورت می گیرد. زیرا استفاده از دوز غیر بهینه از ترکیبات اهن دار باعث زرد شدن برگ گیاهان یا کلروز می شود و رشد چمن را  با مشکل مواجه می کند. در خاک های قلیایی با pH  بالاتر از 7 آهن به ذرات خاک متصل شده و برای جذب در ریشه گیاه غیر قابل دسترس می شود. کاهش ph خاک تا شرایط اسیدی به آزاد سازی آن کمک می کند و رشد چمن را بهبود می بخشد.

pH مناسب برای استفاده

بیشتر سبزیجات و گلها در خاکهای با pH بین 6.0 تا 7.0 ( کمی اسیدی تا خنثی) بهتر رشد می کنند، اگرچه گیاهان اسید دوست وقتی pH پایین تر از 6 است یعنی در محدوده 5.0 تا 6.0 رشد می کنند.

هنگامی که pH خاک زیر 7 باشد ، آهن به راحتی در دسترس گیاهان است زیرا در خاک قلیایی ذرات آهن با ترکیباتی ازجمله کربنات ها و بی کربنات ها واکنش داده و باعث می شود از در دسترس گیاهان خارج شود.

بنابراین اگر خاک خیلی قلیایی باشد ، استفاده از کود سولفات آهن می تواند pH را تا حدودی کاهش دهد ، اما استفاده از گوگرد بیشتری برای این منظور لازم می باشد.

اسیدی کرن خاک

محصول فوق در حدود 19 % آهن و سولفور اکسید شده می باشد . هنگامی که به عنوان تیماری برای خاک استفاده می شود باعث شکست مواد معدنی   توسط میکروب های درون خاک می شود. این کار باعث آزاد سازی سولفور و آهن می شود که برای رشد و فتو سنتز گیاه ، تولید کلروفیل و ساخت آنزیم های ضروری و پروتیین ها  ضروری است. در طول فرآیند تبدیل ، مقادیر کمی از سولفور به عنوان سولفوریک اسید به خاک تزریق می شود . این کار برای خاک های قلیایی بسیار مفید است زیرا که در طی این پروسه pH  خاک کاهش می یابد.

کنترل رشد خزه

اگر خزه ها بخشی از چمن را در بر گیرند استفاده از این محصول باعث کنترل رشد ان ها می شود. این ماده نسبت به به افت کش و علف کش های سنتزی اسیب کمتری به محیط زیست می زند . تاثیر استفاده از کود های حاوی این ماده شاید تا 1 فصل باقی بماند و برای فصل بعد نیاز است که مجددا تمهیداتی اندیشیده شود. این تمهیدات شامل حذف دستی خزه ها، کاشت بهترین بذر چمن که با شرایط آب و هوایی منطقه سازگار باشد و جمن زنی مداوم می شود.

کاربرد دارویی

چین تا 80 درصد از نیاز بازار در گرید دارویی سولفات آهن را تامین می کند. این دارو کمک کننده افزایش آهن در خون به خصوص در هنگام بارداری و در درمان کم خونی های شدید می باشد. آهن یک ماده معدنی مهم برای بدن در جهت تولید سلول های خونی است و سلامت بدن را از این جهت تضمین می کند. قرص های آهن هنگامی که با معده خالی مصرف شود (به خصوص 1 الی 2 ساعت قبل از غذا) به شدت جذب بالایی برای بدن دارد. برای افرادی که از ناراحتی های معده رنج می برند استفاده به همراه غذا توصیه می شود.

فروس سولفات در دو فرم تولید می شود : مونو هیدرات و هپتاهیدرات . تفاوت این دو فرم در درجه خشک کردن آن هاست و همانگونه که می توان حدس زد فرم مونوهیدرات بیشتر خشک می شود .

فروس این ماده به صورت 7 آبه به عنوان عامل خنثی کننده محلول سیانید ، به عنوان عنصر ردیاب در کود و همچنین برای تولید رنگدانه های قرمز استفاده می شود.

نقد و بررسی‌ها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “سولفات آهن”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نقد و بررسی‌ها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “سولفات آهن”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *