سولفات مس

سولفات مس؛ گوهر آبی؛ زاج کبود؛ یک ترکیب شیمیایی است که در گستره وسیعی از صنایع مورد استفاده قرار می گیرد. فرمول شیمیایی اصلی مس سولفات (CuSO4) است. اما این نمک بسته به درجه آب پوشی به صورت ترکیبات متفاوت یافت می‌شود. chalcocyanite (یک نوع سنگ معدن مس) فرم بدون آب مس سولفات است و یک ماده معدنی کمیاب است و به صورت پودر سبز کم رنگ و یا سفید مایل به خاکستری می باشد. فرم های آبپوشیده متنوعی از سولفات مس شامل مس سولفات سه آبه، پنج آبه و هفت آبه موجود است. با این وجود مس سولفات پنج آبه (CuSO4.5H2O) متداول ترین فرم این نمک است که آبی روشن است و به نام chalcanthite(سنگ خاردار) شناخته می شود. رنگ آبی روشن کریستال های مس سولفات آبپوشیده که به دلیل وجود آب متبلور شده است بهترین راه برای تمایز بین فرم بدون آب و آبپوشیده است.
این ماده می تواند در آزمایشگاه از واکنش بین ترکیبات متنوع مس با سولفوریک اسید تهیه شود. با این وجود مس از لحاظ تجاری به صورت ورقه های بزرگ و به عنوان یک منبع اقتصادی در دسترس است. مس سولفات پنج آبه به سهولت در آب حل می شود و هم چنین در متانول و گلیسرول و تا حدی در اتانول قابل حل است. وقتی که کریستال های آبی مس سولفات در شعله باز گرما داده می شوند بدون آب می شوند وبه رنگ سفید خاکستری در می آیند.

مس سولفات یک ترکیب شیمیایی چند کاره دارای گستره وسیعی از کاربردها در کشاورزی، پزشکی و صنایع شیمیایی می باشد.

کود سولفات مس چیست؟

سولفات مس یا کات کبود یک ترکیب شیمیایی با فرمول CuSO4.x H2O دارای کریستال­ های آبی رنگ, شفاف, پودر به رنگ آبی روشن می‌باشد. این ماده که در اصل از خانواده نمک­ ها می‌باشد, مجموعی از چند نوع ترکیب است که در میزان آب پوشیدگی با هم تفاوت دارند, x در این نمک می‌تواند رنجی از 0 تا 5 داشته باشد.

شکل بی­ آب مس سولفات (کالکوسیانیت), پودر سبز کمرنگ یا سفید مایل به خاکستری است. در حالی که مس سولفات ۵ آبه (کالکانتیت), که رایج­ ترین شکل این ماده است, به رنگ آبی روشن می­‌باشد.

کاربرد سولفات مس در کشاورزی و باغداری چیست؟

یکی از کاربرهای سولفات مس به عنوان کود در صنعت کشاورزی می‌باشد. سولفات مس یک محرک در جهت تشکیل ویتامین آ می‌باشد. سولفات مس به عنوان میکرومغذی نقش کلیدی در فعالیت­ های آنزیمی, تشکیل کلروفیل و پدیده فتوسنتز, تنفس, متابولیسم کربوهیدرات­ ها و پروتئین­ ها داشته, کمبود آن به تلقیح, تولید میوه و دانه صدمه زده و باعث سرخشکیدگی درختان, افزایش حساسیت غلات به خوابیدگی و بادزدگی خوشه­ ها می‌شود. مس در انسان با کمک به جذب آهن, سطح انرژی بدن را بالا نگه داشته و کمبود آن باعث کم خونی می‌شود.

این فلز در اسیدیته بالا به سختی جذب می‌شود. از این رو استفاده از ترکیبات سولفاته در حل این مشکل موثر است. آهکی بودن خاک­ ها و بالا بودن pH از عواملی هستند که قابلیت استفاده مس را برای گیاهان محدود کرده و خسارات جبران ناپذیری را بر میزان تولید و کیفیت محصولات وارد می­‌نماید. استفاده از کودهای شیمیایی حاوی این عنصر به خصوص به همراه ماده آلی, گوگرد و باکتری های مربوطه باعث بهبود شرایط تغذیه ای گیاهان شده و بسیاری از نارسایی های تغذیه ای را برطرف می‌سازد.

کمبود مس در خاک­ های آهکی با  pH بالا خصوصا با بافت سبک در اکثر نقاط ایران و در اغلب محصولات مخصوصا غلات گزارش شده و مصرف کودهای حاوی این عنصر در این اراضی مفید است, مصرف این کود به تدریج عوارض ناشی از کمبود مس را برطرف و میزان عملکرد را افزایش خواهد داد.

سولفات مس پنج آبه به طور متداول در بخش کشاورزی به عنوان آفت کش, قارچ کش برای کنترل ویروس­ های باکتریایی و بیماری‌های قارچی محصولات میوه‌ها و سبزی‌ها و محصولات زراعی مانند زنگ گیاه, لکه برداشتن برگ‌ها, آفت‌ها و زخم پوست سیب, کپک, تاول­ ها به صورت گسترده مورد استفاده قرار می‌گیرد.

مخلوط مس سولفات و آمونیم کربنات به عنوان یک ترکیب در پرورش گل برای جلوگیری از پژمرده شدن گیاهان جوان استفاده می‌شود. برای معالجه بیماری های قارچی بر روی انگورها, هندوانه ها و میوه های هسته دار استفاده می‌شود. به عنوان ضد جلبک برای جلوگیری از رشد جلبک ها استفاده می‌شود.

خواص کود سولفات مس

کودهای سولفات مس اغلب به عنوان ماده ای ضدقارچ و ضد میکروب شناخته می‌شود که از بیماری های گیاهی جلوگیری می‌کند. اما این عنصر نقش های دیگری نیز در گیاه دارد, مانند نقش در فعالیت های آنزیمی, فتوسنتز, متابولیسم پروتئین و کربوهیدرات ها, تنفس, افزایش عملکرد, جلوگیری از ورس, جلوگیری از بادزدگی و …. علاوه بر موارد ذکر شده کود سولفات مس در لیگنین سازی, تشکیل کلروفیل, رشد رویشی و زایشی گیاه نیز حائز اهمیت است.

سولفات مس بعنوان ضد نرم تن برای دورکردن حلزون ها نیز استفاده می‌گردد. حتی این ماده برای کنترل رشد جلبک ها نیز کاربرد دارد. خود عنصر مس یک فاکتور مهم در فعالیت آنزیم هایی مانند سوپراکسید دیسمیوتاز, آمینواکسیداز, لاکاز و… به حساب می‌آید. مس در واکنش های انتقال الکترون نیز دخیل است.

کود سولفات مس هم به صورت بلورین و کاملا خشک و هم به صورت سولفات مس آبدار در بازار وجود دارد. فرم های آبدار آن نیز به صورت های سه آبه, پنج آبه و یا هفت آبه هستند اما کود سولفات مس پنج آبه (CuSO۴­-۵H۲O) متداول ترین نوع آن است به این نمک سنگ خاردار نیز می‌گویند. تفاوت بین نوع آبپوشیده و بدون آب در وجود کریستال های مس آبی رنگ و متبلور است. این ماده از ترکیب بین مس و سولفوریک اسید تهیه می‌شود. میزان مس آن میتواند 24 و درصد گوگرد 13 باشد اما درصد این دو عنصر در کودهای مشابه می‌تواند متفاوت باشد.

مس به وسیله ریشه یا برگ جذب گیاه می‌گردد, این عنصر در گیاه غیر متحرک بوده و علائم کمبود آن ابتدا در برگ های جوان دیده می‌شود. اگر مقدار مس از ۵ میلی گرم در کیلوگرم ماده خشک کمتر باشد علائم کمبود آن احتمالا به چشم دیده خواهد شد که دراین صورت استفاده از کودهای حاوی مس مانند کودهای سولفات مس توصیه می‌گردد.

از دیگر فواید کود سولفات مس می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • غنی کردن خاک کشاورزی
  • حفاظت از گیاهان در برابر آفت هایی نظیر قارچ ها
  • کمک به حفظ خواص میوه ها نظیر میزان قند, طعم و مزه آن ها

سولفات مس بر طعم و میزان قند گیاهان بوته ای اثر دارد؛ اثر این ماده بر زغال اخته, گوجه فرنگی, هندوانه, پیاز, زعفران, کاهو, چغندر, هویج, کلم, بادمجان, کرفس و اسفناج بیشتر است. هرچه میزان انباشتگی آب در میوه کمتر باشد, طعم آن شیرین تر است بنابراین اگر قصد دارید میوه هایی شیرین که آبدار نیستند را تولید کنید, نیازی نیست از سولفات مس برای درختان استفاده نمایید.

زمان مصرف کود سولفات مس

  • به هنگام مشاهده آثارکمبود عنصر مس در گیاهان مصرف نمایید.
  • تا رفع کامل کمبود عناصر فوق طی ۲ تا ۳ نوبت قابل مصرف می­‌باشد.
  • زمان مناسب محلول پاشی در ساعات اولیه و پایانی روز می‌باشد.
  • از محلول پاشی روی گیاهانی که در حال گلدهی می‌باشند پرهیز شود.

مقدار مصرف کود سولفات مس

کود سولفات مس عمدتا از طریق جایگذاری عمقی (موضعی, چالکود و نواری) مصرف شده و محلول پاشی آن باید با احتیاط و تنظیم pH صورت گیرد. مصرف نواری (جایگذاری عمقی) بهترین روش استفاده از این کود است.

توصیه می‌گردد برای درختان در زمستان در قسمت میانی سایه انداز به همراه کود حیوانی و گوگرد به صورت چالکود یا کانالکود به میزان ۵۰ تا ۱۵۰ گرم برای هر درخت بارور مورد استفاده قرار گیرد.

میزان مصرف سولفات مس در کشاورزی برای نباتات زراعی هنگام تهیه بستر بذر همراه با سایر کود­های زمستانه به میزان ۲۰ کیلوگرم بر هکتار زیر خاک استفاده شود.

در هنگام استفاده به روش محلول­ پاشی برای درختان میوه ۳ تا ۵ کیلوگرم در هر هزار لیتر آب برای یک هکتار و در محصولات زراعی به نسبت ۲ کیلوگرم در هر هزار لیتر آب برای یک هکتار محلول پاشی انجام گردد.

علائم کمبود سولفات مس در گیاهان و درختان چیست؟

علائم کمبود مس در برگهای جوان تر درختان و گیاهان نمایان خواهد شد, گیاهانی مانند یونجه, جو, گندم, پیاز, برنج, کاهو و انواع درختان میوه ها و مرکبات تحت تاثیر کمبود سولفات مس قرار خواهند گرفت و در مقابل گیاهانی مانند نخود, لوبیا, سیب‌زمینی و سویا کمترین حساسیت را نسبت به کمبود مس از خود نشان می‌دهند.

از علایم کمبود مس در گیاهان و برگ های درختان می‌توان به پلاسیدگی و ریزش برگهای کوچک و انتهایی اشاره کرد. همچنین در غلات نیز با علائمی همچون مارپیچ شدن برگ ها, سوختگی نوک آنها, ظهور برگها به صورت سبز کمرنگ و عدم رشد کامل سنبله ها اشاره کرد.

از علائم کمبود مس در درختان مرکبات همچون پرتقال نارنگی نارنج و … می‌توان به خشکی و ریزش جوانه ها, پلاسیدگی و ریزش برگهای کوچک تر و تجمع صمغ و شیره بر روی میوه ها اشاره کرد, حتی در برخی مواقع ترشحات صمغ بسیار بالا بوده و با ترکیدگی میوه ها رو به رو خواهیم شد.

چگونه می‌توان از کمبود مس سولفات در خاک جلوگیری کرد؟

تست ph خاک و انتخاب بهترین زمین کشاورزی قبل از اقدام به کاشت, بهترین روش برای جلوگیری از کمبود مس سولفات در آن می‌باشد.

کود سولفات مس برای گیاهان آپارتمانی

برای استفاده از کود سولفات مس برای گیاهان آپارتمانی خود و یا سطوح کوچک کافی است ۲ گرم از این کود را در یک لیتر آب حل کنید و آبیاری را انجام دهید. بهتر است قبل از اقدام به مصرف مشاوره های لازم در خصوص تغذیه گیاهی را از متخصصین سپاهان کشت به دست آورید.

انواع سولفات مس

سولفات مس بدون آب

سولفات مس بدون آب به شکل پودری و بی رنگ است و برای به دست آوردن این ماده معدنی بسیار کمیاب باید دما را تا 150 درجه بالا ببرند تا به تولید آن برسند.

سولفات مس پنتا هیدرات (5 آبه)

سولفات مس پنتا هیدرات که به دلیل آبی رنگ بودنش به کات کبود یا گوهر آبی معروف شده است، در ترکیب ساختاری خود 5 مولکول آب دارد. این کات کبود علاوه بر این‌که به راحتی در آب ترکیب می‌شود قابلیت انحلال‌پذیری در اتانول، گلیسرول و متانول را نیز دارد.

تولید کات کبود

این ترکیب معدنی همانند سایر ترکیبات معدنی دیگر علاوه بر تولید به روش صنعتی و از طریق واکنش‌های شیمیایی، به طور طبیعی نیز به دست می‌آید. در این قسمت روش‌های تولید سولفات مس را بررسی می‌نماییم.

تولید طبیعی سولفات مس :

در این روش تنها کافی است سنگ معدنی مس در مجاورت تماس با هوا و شست‌و‌شو قرار بگیرد؛ به این ترتیب به مرور زمان به سولفاته تبدیل خواهد شد. نقش باکتری‌ها در این روش بسیار مهم و تاثیرگذار است؛ به این دلیل که باکتری‌ها روند تولید سولفاته را تسریع می‌کنند.

تولید صنعتی سولفات مس :

در این روش تنها کافی است سنگ معدنی مس را در سولفوریک اسید غوطه‌ور کرده، سپس آن را در یک راکتور با حرارت کم و با اضافه کردن آب و اکسیژن به میزان مشخص و برای مدت زمان مشخص حرارت دهیم. در نهایت مس محلول، محصول نهایی این واکنش بوده که با استفاده از روش‌های تبخیر و بلور‌سازی به مس (II) سولفات تبدیل خواهد شد.

نقد و بررسی‌ها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “سولفات مس”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نقد و بررسی‌ها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “سولفات مس”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *